ZONA THẦN KINH - “CƠN ĐAU ÂM THẦM” VÀ GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA TOÀN DIỆN BẰNG VẮC XIN SHINGRIX

Zona thần kinh là bệnh lý phổ biến nhưng thường bị xem nhẹ trong cộng đồng. Trên thực tế, bệnh không chỉ gây đau đớn kéo dài mà còn có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống.

I. Zona thần kinh - Căn bệnh không thể xem nhẹ

Zona thần kinh (hay còn gọi là giời leo) là bệnh do virus Varicella zoster (VZV) gây ra - đây 
cũng chính là virus từng gây bệnh thủy đậu ở trẻ em. Sau khi khỏi bệnh thủy đậu, virus không 
hoàn toàn biến mất mà “ngủ yên” trong các hạch thần kinh cảm giác cạnh cột sống. Khi hệ miễn 
dịch suy yếu, virus có thể tái hoạt động, gây ra viêm dây thần kinh và nổi mụn nước dọc theo 
đường phân bố thần kinh. 
Zona thường khởi phát với cảm giác đau rát, châm chích hoặc tê buốt ở một vùng da, tiếp đó là 
sự xuất hiện của mảng đỏ, mụn nước, bọng nước thành cụm - giống như chùm nho - và có thể 
gây tổn thương nghiêm trọng nếu không điều trị kịp thời. Những tổn thương này thường chỉ xuất 
hiện một bên cơ thể và có xu hướng dọc theo các dây thần kinh.

II. Gánh nặng thể chất và tinh thần mà Zona mang lại 

1. Đau đớn kéo dài và biến chứng nguy hiểm 

Một trong những hậu quả nghiêm trọng nhất của Zona là tình trạng đau dây thần kinh sau zona 
(PHN) - có thể kéo dài hàng tháng, thậm chí hàng năm sau khi tổn thương da đã lành. Đặc biệt ở 
người lớn tuổi, nguy cơ PHN lên tới 30%, và mức độ đau có thể ảnh hưởng nặng nề đến sinh 
hoạt hàng ngày, từ việc mặc quần áo, tắm rửa đến giấc ngủ. 
Ngoài ra, bệnh Zona còn có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như mù lòa, liệt mặt, viêm 
não, viêm màng não, đột quỵ, đe dọa sức khỏe và tính mạng người bệnh. 

2. Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe tinh thần

Không chỉ dừng lại ở nỗi đau thể xác, Zona còn để lại gánh nặng tinh thần kéo dài: - 53% người bệnh bị trầm cảm - 44% thường xuyên lo âu, căng thẳng - 65% gặp rối loạn giấc ngủ - Nhiều người lệ thuộc vào thuốc giảm đau trong thời gian 

3. Gánh nặng tài chính 

Chi phí điều trị bệnh Zona không hề nhỏ, đặc biệt khi có biến chứng kéo dài như PHN. Ngoài chi 
phí điều trị, người bệnh còn phải nghỉ làm, mất năng suất lao động hoặc thay đổi công việc. Một 
số người có thể tiêu tốn hàng chục đến hàng trăm triệu đồng để điều trị và kiểm soát đau sau 
zona.

III. Chủ động phòng ngừa Zona thần kinh bằng vắc xin Shingrix

1. Vắc xin Shingrix - Bảo vệ chủ động, an toàn và hiệu quả  

Shingrix là vắc xin tiên tiến nhất hiện nay trong phòng ngừa Zona và các biến chứng của bệnh. 
Đây là vắc xin tái tổ hợp, bất hoạt, có thể sử dụng an toàn cho cả người suy giảm miễn dịch. Vắc 
xin hoạt động bằng cách tăng cường miễn dịch tế bào chống lại virus VZV - virus ẩn trong cơ thể 
sau thủy đậu - từ đó ngăn chặn sự tái hoạt và bùng phát thành Zona. 
Theo dữ liệu lâm sàng mới nhất: - Hiệu quả phòng bệnh Zona lên đến 97% ở người từ 50 tuổi trở lên - Giảm hơn 90% nguy cơ PHN và các biến chứng khác - Tác dụng bảo vệ kéo dài hơn 11 năm (theo nghiên cứu ZOSTER-049)

2. Chỉ định và chống chỉ định tiêm vắc xin Shingrix 

a. Chỉ định  
Vắc xin Shingrix được khuyến cáo cho:
- Người từ 50 tuổi trở lên với hệ miễn dịch bình thường
- Người từ 18 tuổi trở lên có nguy cơ cao mắc Zona thần kinh, bao gồm: 
+ Người nhiễm HIV/AIDS 
+ Người mắc bệnh lý tự miễn: viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hệ thống, bệnh vảy nến, đa xơ 
cứng… 
+ Người đang điều trị hóa trị, xạ trị 
+ Người có ung thư máu hoặc khối u ác tính 
+ Người đã ghép tế bào gốc tạo máu 
+ Người đã hoặc đang ghép tạng (thận, tim, gan, phổi…) 

b. Chống chỉ định 
Không tiêm Shingrix cho người: - Có tiền sử dị ứng nghiêm trọng hoặc sốc phản vệ với bất kỳ thành phần nào của vắc xin. - Đang sốt cao hoặc mắc bệnh cấp tính nặng (cần trì hoãn tiêm cho đến khi hồi phục). 

3. Lịch tiêm và đường dùng 

- Người ≥ 50 tuổi: Tiêm 2 mũi, cách nhau 2 tháng 
- Người ≥ 18 tuổi có nguy cơ cao: Tiêm 2 mũi, cách nhau 1 tháng
- Vắc xin được tiêm bắp tại vùng cơ delta của cánh tay

4. Phản ứng sau tiêm

Phản ứng thường nhẹ và thoáng qua, như: 
- Đau, đỏ, sưng tại chỗ tiêm
- Mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, sốt nhẹ
- Hiếm gặp: phát ban, mề đay, phù mạch