Nhiều nghiên cứu đã chứng minh phục hồi chức năng (một chương trình từ 5 đến 6 tuần tập trung vào việc phục hồi sức mạnh cơ tứ đầu) dẫn đến chức năng đầu gối tốt hơn sau khi hoạt động. Những bệnh nhân có cơ tứ đầu hoạt động tốt hơn trước phẫu thuật cho thấy khả năng kích hoạt cơ tứ đầu tốt hơn sau phẫu thuật, giảm tình trạng ức chế cơ tứ đầu.

Trước phẫu thuật

Nhiều nghiên cứu đã chứng minh  phục hồi chức năng (một chương trình từ 5 đến 6 tuần tập trung vào việc phục hồi sức mạnh cơ tứ đầu) dẫn đến chức năng đầu gối tốt hơn sau khi hoạt động. Những bệnh nhân có cơ tứ đầu hoạt động tốt hơn trước phẫu thuật cho thấy khả năng kích hoạt cơ tứ đầu tốt  hơn sau phẫu thuật, giảm tình trạng ức chế cơ tứ đầu.

Vai trò của phục hồi chức năng (PHCN) trước phẫu thuật tái tạo dây chằng chéo trước (DCCT) là rất quan trọng giúp: Kiểm soát đau và quản lý phù nề. Bệnh nhân nên được quản lý phù nề thật tốt trước khi mổ. Huấn luyện dáng đi cho di chuyển hậu phẫu được an toàn và dễ chịu. Tạo sự co cơ hỗ trợ dẫn lưu theo hệ bạch huyết. Luyện tập tốt để cải thiện sự phối hợp thần kinh cơ. Bệnh nhân nên được lấy ROM tối đa có thể trước khi mổ, nhất là tầm độ duỗi gối. Điều này rất quan trọng ảnh hưởng đến sự hồi phục của bệnh nhân sau mổ. Với những triệu chứng của chấn thương như sưng, đau, viêm, phù nề nên sử dụng nguyên tắc POLICE:

-    Bảo vệ: Trong vài ngày đầu sau chấn thương, bạn chắc chắn nên cho khớp, dây chằng hoặc cơ bị thương nghỉ ngơi. Sau đó, bạn có thể bắt đầu chuyển động nhẹ nhàng trong khi vẫn duy trì một số biện pháp bảo vệ vùng bị thương. Trong thời gian này, bạn có thể cần một số loại thiết bị hỗ trợ, chẳng hạn như nạng, để đi bộ.

-    Tải tối ưu: Điều này mô tả chuyển động nhẹ nhàng mà bạn có thể bắt đầu trong giai đoạn Bảo vệ. 

-    Chườm đá : Chườm đá có thể giúp kiểm soát tình trạng sưng tấy xung quanh cơ hoặc khớp bị thương của bạn và nước đá có thể giúp giảm một số cơn đau cấp tính mà bạn có thể gặp phải.

-    Băng ép

-    Kê cao chân

Sau phẫu thuật

Chườm lạnh

Phương pháp PHCN đơn giản và hiệu quả. Hữu ích trong 48-72 giờ đầu tiên sau phẫu thuật, bắt đầu ngay sau phẫu thuật, nhưng có thể tiếp tục lâu hơn nếu sưng và phù nề kéo dài hơn 72 giờ đầu (Millis 2004). Chườm lạnh khớp gối trong 20 phút làm giảm mức độ nghiêm trọng của ức chế cơ tứ đầu cơ tứ đầu do sưng. Sử dụng phương pháp áp lạnh khớp gối trước các bài tập trị liệu giúp tăng sức mạnh nhiều hơn so với chỉ can thiệp các bài tập trị liệu.

 Kích thích cơ 

Giảm thiểu teo cơ tứ đầu sau khi khớp bị tổn thương, do đó làm giảm yếu cơ tứ đầu. Kích thích cơ cùng với liệu pháp vật lý trị liệu cải thiện đáng kể sức mạnh cơ tứ đầu và chức năng thể chất trong giai đoạn đầu sau phẫu thuật so với liệu pháp vật lý trị liệu đơn thuần.

Bài tập trị liệu

Tập các bài tập mạnh cơ tứ đầu chân phẫu thuật kết hợp với kéo dãn cơ tam đầu đùi để giảm tình trạng ức chế cơ tứ đầu. Đừng quên chân phẫu thuật. Gia tăng sức mạnh cơ bắp ở phía bên lành thúc đẩy sự phục hồi của sức mạnh chân bị thương sau khi phẫu thuật tái tạo DCCT. Ngoài ra kết hợp tập luyện cơ lõi để giảm tải áp lực lên khớp gối, giảm tình trạng đau khớp bánh chè-đùi sau phẫu thuật, tạo thành một phần của chương trình PHCN giải quyết tình trạng ức chế cơ tứ đầu.

Tài liệu tham khảo

1.    Effects of Transcutaneous Electrical Nerve Stimulation and Therapeutic Exercise on Quadriceps Activation in People With Tibiofemoral OsteoarthritisQuadriceps Muscle Function After Rehabilitation With Cryotherapy in Patients With Anterior Cruciate Ligament Reconstruction

2.    Quadriceps arthrogenic muscle inhibition: the effects of experimental knee joint effusion on motor cortex excitability. Arthritis research & therapy, 16(6), 502. https://doi.org/10.1186/s13075-014-0502-4

3.    Restoring knee extensor strength after anterior cruciate ligament reconstruction: a clinical commentary. International journal of sports physical therapy, 14(1), 159–172.

Khoa PHCN-Bệnh nghề nghiệp, Bệnh viện 199