Ho kéo dài, khạc đờm mỗi sáng hoặc hụt hơi khi leo cầu thang là những biểu hiện thường gặp ở người hút thuốc lâu năm. Nhiều người cho rằng đây chỉ là hậu quả bình thường của việc hút thuốc, nhưng trên thực tế, chúng có thể là dấu hiệu của bệnh lý đường hô hấp hoặc tổn thương ở các cơ quan khác.

Thuốc lá làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính, trong đó có ung thư, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính và bệnh tim mạch. Một số bệnh tiến triển trong thời gian dài trước khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

1. Bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD)

Khói thuốc gây viêm đường thở kéo dài, làm tổn thương phế nang và cản trở luồng khí lưu thông. Người bệnh có thể ho, khạc đờm, khò khè và khó thở tăng dần, ban đầu khi gắng sức, sau đó có thể xuất hiện trong các hoạt động thường ngày.

COPD có thể làm giảm chức năng phổi, hạn chế khả năng vận động và gây những đợt cấp nguy hiểm. Người hút thuốc lâu năm có triệu chứng hô hấp kéo dài nên được khám và cân nhắc đo chức năng hô hấp để xác định tình trạng bệnh.

2. Ung thư phổi và các ung thư liên quan

Hút thuốc là yếu tố nguy cơ quan trọng của ung thư phổi, đồng thời làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng, họng, thanh quản, thực quản, bàng quang và nhiều cơ quan khác.

Nguy cơ chịu ảnh hưởng bởi thời gian hút, số lượng thuốc sử dụng và mức độ phơi nhiễm tích lũy. Không có mức hút thuốc nào được xem là hoàn toàn an toàn.

Những dấu hiệu như ho kéo dài hoặc thay đổi tính chất ho, ho ra máu, đau ngực, khàn tiếng dai dẳng hay sụt cân không rõ nguyên nhân cần được thăm khám. Người chưa có triệu chứng nhưng có nguy cơ cao cũng nên trao đổi với bác sĩ về việc sàng lọc ung thư phổi theo tiêu chí phù hợp.

3. Bệnh tim mạch và đột quỵ

Các chất độc trong khói thuốc làm tổn thương thành mạch, thúc đẩy xơ vữa động mạch và hình thành huyết khối. Đồng thời, khí carbon monoxide trong khói thuốc làm giảm khả năng vận chuyển oxy của máu.

Những tác động này làm tăng nguy cơ bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh động mạch ngoại biên. Người hút thuốc vẫn có thể mắc bệnh tim mạch ngay cả khi chưa xuất hiện triệu chứng rõ rệt ở phổi.

Đau ngực, khó thở đột ngột, méo miệng, yếu liệt một bên cơ thể hoặc nói khó là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay.

4. Những ảnh hưởng sức khỏe khác

Hút thuốc còn liên quan đến đái tháo đường type 2, bệnh nha chu, suy giảm sức khỏe răng miệng và các vấn đề về sinh sản. Khói thuốc thụ động cũng gây hại cho người xung quanh, đặc biệt là trẻ em, phụ nữ mang thai và người mắc bệnh hô hấp hoặc tim mạch.

Việc thăm khám cần dựa trên tuổi, tiền sử hút thuốc, triệu chứng và các yếu tố nguy cơ đi kèm. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định đo chức năng hô hấp, đánh giá nguy cơ tim mạch hoặc thực hiện chẩn đoán hình ảnh và xét nghiệm khi cần thiết.

Không phải tất cả người hút thuốc đều cần làm cùng một danh mục kiểm tra. Chẳng hạn, chụp CT liều thấp để sàng lọc ung thư phổi chỉ phù hợp với những nhóm đáp ứng tiêu chí chuyên môn, không thay thế việc thăm khám khi đã có triệu chứng bất thường.

Tại Phòng khám cai nghiệnThuốc lá – Bệnh viện 199, người hút thuốc có thể được tư vấn về mức độ lệ thuộc nicotine, kế hoạch cai thuốc và nhu cầu đánh giá sức khỏe theo tình trạng cụ thể.

Ngừng hút thuốc vẫn mang lại lợi ích ngay cả với người đã hút trong nhiều năm. Cai thuốc càng sớm, người bệnh càng có cơ hội giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan và hạn chế tổn thương tiếp diễn.