Tennis elbow (hay viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay) không chỉ là nỗi ám ảnh của những người chơi quần vợt mà còn là chấn thương phổ biến ở người nội trợ, thợ mộc hay nhân viên văn phòng. Những cơn đau nhức vùng khuỷu tay nếu không được xử trí đúng cách có thể dẫn đến viêm mạn tính, làm yếu sức cầm nắm và cản trở công việc hàng ngày.
Hội chứng Tennis Elbow là gì?
Hội chứng Tennis Elbow, trong y học gọi là viêm lồi cầu ngoài xương cánh tay, là một tình trạng đau nhức xảy ra khi các gân ở khuỷu tay bị quá tải. Mặc dù tên gọi gắn liền với bộ môn quần vợt, nhưng thực tế bất kỳ hoạt động nào sử dụng cổ tay và cẳng tay lặp đi lặp lại đều có thể dẫn đến hội chứng này.
Giải phẫu học khuỷu tay
Tại mặt ngoài khuỷu tay có một điểm xương gồ lên gọi là mỏm lồi cầu ngoài xương cánh tay. Đây là điểm bám của khối gân cơ duỗi cẳng tay – nhóm cơ chịu trách nhiệm duỗi thẳng ngón tay và ngửa cổ tay. Khi cơ hoạt động, lực kéo tập trung trực tiếp vào điểm bám này.
Bản chất tổn thương
Khác với chấn thương cấp tính, Tennis Elbow là loại chấn thương do quá tải (overuse injury):
- Viêm và rách li ti: Các động tác xoay/duỗi quá mức tạo ra các vết rách siêu nhỏ (micro-tears) tại gân.
- Quá trình thoái hóa: Nếu không nghỉ ngơi, các vết rách này hình thành mô sẹo, gây thoái hóa gân và đau nhức dai dẳng.
Nguyên nhân và đối tượng nguy cơ cao
Hội chứng Tennis Elbow không tự nhiên xảy ra; nó là kết quả của sự tích tụ áp lực lên gân cơ trong thời gian dài. Việc xác định đúng nguyên nhân và nhóm đối tượng nguy cơ sẽ giúp chúng ta có cái nhìn chủ động hơn trong việc phòng ngừa.
Nhóm vận động viên
Phổ biến ở các môn thể thao đòi hỏi sức mạnh cổ tay:
- Tennis, Cầu lông: Đặc biệt là cú trái tay (backhand) sai kỹ thuật hoặc vợt quá nặng.
- Golf, Bowling, Chèo thuyền: Các chuyển động vung tay tạo lực xoắn lớn lên vùng lồi cầu ngoài.
Nhóm nghề nghiệp đặc thù
Những công việc vận động cánh tay lặp đi lặp lại:
- Thủ công & Xây dựng: Họa sĩ, thợ sơn, thợ mộc, thợ ống nước.
- Nội trợ & Đầu bếp: Chặt thái thực phẩm liên tục, bưng bê đồ nặng.
- Văn phòng: Sử dụng chuột và bàn phím sai tư thế kéo dài.
Yếu tố nguy cơ khác
- Độ tuổi: Phổ biến nhất từ 30 – 50 tuổi do gân giảm độ đàn hồi.
- Cường độ: Vận động lặp lại ít nhất 2 giờ/ngày với lực mạnh.
Dấu hiệu nhận biết Tennis Elbow
Hội chứng Tennis Elbow không phải lúc nào cũng xuất hiện đột ngột sau một chấn thương mạnh. Thay vào đó, các dấu hiệu thường tiến triển âm thầm, khiến người bệnh dễ chủ quan trong giai đoạn đầu.
Các triệu chứng thường tiến triển âm thầm, tăng dần cường độ theo thời gian.
- Đau đặc trưng: Đau khu trú tại mặt ngoài khuỷu tay, lan dọc xuống cẳng tay. Đau tăng khi duỗi cổ tay hoặc cầm vật nặng.
- Suy giảm chức năng: Tay yếu khi bắt tay, vặn nắp chai, nhấc ly nước hoặc lái xe. Cảm giác tê cứng vào buổi sáng.
- Phản ứng viêm: Vùng lồi cầu ngoài có thể sưng nề, tấy đỏ nhẹ và đau nhói khi ấn trực tiếp (điểm đau chói).
Hướng dẫn xử trí tại nhà đúng cách
Khi bắt đầu xuất hiện các cơn đau ở vùng khuỷu tay, việc xử trí đúng cách ngay từ đầu đóng vai trò quyết định đến tốc độ phục hồi. Dưới đây là những nguyên tắc "vàng" giúp bạn kiểm soát tình trạng Tennis Elbow tại nhà.
Những điều nên làm
Để giảm áp lực lên gân cơ và kích thích quá trình tự chữa lành của cơ thể, bạn cần thực hiện các bước sau:
- Nghỉ ngơi tuyệt đối: Đây là yêu cầu tiên quyết. Bạn nên dừng ngay các hoạt động thể thao hoặc công việc gây đau. Việc cố gắng vận động khi gân đang tổn thương sẽ khiến các vết rách li ti lan rộng, dẫn đến viêm mạn tính.
- Chườm lạnh đúng quy trình: Chườm lạnh có tác dụng co mạch, giảm sưng và giảm đau cực kỳ hiệu quả.
Thời gian: 10 - 15 phút mỗi lần.
Tần suất: 4 - 5 lần/ngày, mỗi lần cách nhau ít nhất 2 giờ để tránh gây bỏng lạnh cho da.
- Sử dụng dụng cụ hỗ trợ: Băng treo tay hoặc băng thun: Giúp bất động tạm thời khớp khuỷu, giảm tải trọng cho khối gân cơ duỗi.
- Thuốc giảm đau cơ bản: Có thể sử dụng các loại thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs) đường uống hoặc dạng bôi theo chỉ dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ để làm dịu cơn đau cấp tính.
Những đều cần tránh
Nhiều người có thói quen tự điều trị theo kinh nghiệm dân gian, tuy nhiên đối với Tennis Elbow, những phương pháp này thường phản tác dụng:
- Tuyệt đối không xoa bóp dầu nóng hoặc rượu thuốc: Sai lầm phổ biến nhất là dùng nhiệt nóng (dầu, cao dán nóng) với hy vọng làm "tan" cơn đau. Thực tế, nhiệt nóng làm giãn mạch, tăng lưu lượng máu đến vùng đang viêm, khiến tình trạng sưng tấy và đau nhức trở nên trầm trọng hơn.
- Tránh nắn sửa, "thầy lang" không chuyên môn: Việc nắn bóp, kéo giãn thô bạo tại các cơ sở không có chuyên môn y tế có thể làm rách hoàn toàn gân cơ đang tổn thương, gây tụ máu và biến chứng cứng khớp.
- Không đắp thuốc lá, thảo dược không rõ nguồn gốc: Các loại lá đắp chưa qua kiểm chứng có thể gây kích ứng da, nhiễm trùng tại chỗ hoặc làm che lấp các triệu chứng lâm sàng, gây khó khăn cho việc điều trị chuyên sâu sau này.
Các phương pháp điều trị chuyên sâu
Mục tiêu của điều trị chuyên sâu là kiểm soát phản ứng viêm, kích thích tái tạo mô gân và phục hồi chức năng vận động cho cánh tay.
Điều trị nội khoa & Tiêm tại chỗ
- Thuốc: Kháng viêm (NSAIDs), giãn cơ và thuốc tan máu bầm.
- Tiêm Steroid: Cắt đứt cơn đau nhanh chóng cho trường hợp viêm nặng.
- Tiêm PRP (Huyết tương giàu tiểu cầu): Kỹ thuật hiện đại giúp tái tạo mô gân tự nhiên.
Vật lý trị liệu
- Bài tập kéo giãn & Tăng sức bền: Giúp gân thích nghi với lực kéo và khỏe mạnh hơn.
- Sóng xung kích (Shockwave): Kích thích chữa lành các điểm bám gân bị xơ hóa.
Phẫu thuật nội soi
Chỉ định khi điều trị bảo tồn 6-12 tháng không hiệu quả.
- Ưu điểm: Ít xâm lấn (đường mổ chỉ vài mm), độ chính xác cao, loại bỏ triệt để mô viêm và phục hồi rất nhanh.
Giải pháp phòng ngừa tái phát
Điều trị khỏi Tennis Elbow mới chỉ là một nửa chặng đường; nửa còn lại chính là việc thay đổi thói quen để ngăn chặn cơn đau quay trở lại. Gân cơ sau tổn thương cần được bảo vệ và rèn luyện đúng cách.
Phẫu thuật nội soi khuỷu tay ít xâm lấn điều trị triệt để hội chứng Tennis Elbow tại Bệnh viện 199.
- Sửa kỹ thuật: Phối hợp lực từ vai và chân, tránh dồn áp lực duy nhất vào cổ tay.
- Thiết bị phù hợp: Chọn vợt có trọng lượng và tay cầm vừa vặn.
- Khởi động: Dành 15 phút làm nóng các khớp trước khi vận động.
- Băng giảm chấn: Đeo băng bảo vệ ngay dưới khuỷu tay khi chơi thể thao.
Kết luận
Hội chứng Tennis Elbow không nguy hiểm nhưng dễ chuyển sang mãn tính nếu chủ quan. Nhận diện sớm và điều trị đúng hướng là cách tốt nhất để bảo vệ khả năng vận động.
Nếu bạn đang gặp cơn đau khuỷu tay dai dẳng, hãy liên hệ Khoa Ngoại Chấn thương – Bệnh viện 199 (Đà Nẵng) để được thăm khám và tư vấn lộ trình điều trị tối ưu nhất.
Thông tin liên hệ:
-
Địa chỉ: 216 Nguyễn Công Trứ - An Hải - TP Đà Nẵng
-
Hotline: 1900986868
-
Website: https://benhvien199.vn/
