Gãy xương đòn

Xương đòn hay còn gọi là xương quai xanh, là 1 xương dài, hình chữ S nằm ngay dưới da ở vùng ngực trước, kết nối xương bả vai với xương ức qua khớp ức đòn và khớp cùng đòn

Gãy xương đòn là gì ?

Xương đòn hay còn gọi là xương quai xanh, là 1 xương dài, hình chữ S nằm ngay dưới da ở vùng ngực trước, kết nối xương bả vai với xương ức qua khớp ức đòn và khớp cùng đòn. Xương đòn có chức năng chính như một chiếc đòn gánh để hỗ trợ các hoạt động của chi trên. Ngoài ra, theo phương diện thẩm mỹ, xương quai xanh là biểu tượng của sự thu hút, đặc biệt là ở phải nữ.

- Là loại gãy xương rất hay gặp, chiếm khoảng 2.5-6% tất cả các loại gãy xương ở người lớn, ở trẻ em hay gặp hơn từ 10-16% và chiếm tới 44% gãy xương ở vùng vai.

Khi nào bạn có thể bị gãy xương đòn ?

- Gãy xương đòn phổ biến nhất trong tai nạn giao thông, tai nạn lao động. Chấn thương thể thao cũng là nguyên nhân hay gặp gãy xương đòn. Ngoài ra, gãy xương đòn còn hay gặp ở trẻ em hoặc người già mắc các bệnh lý về xương như u xương, gãy xương do mỏi .v.v. Và cơ chế gãy xương hay gặp là người bệnh ngã chống tay, phần vai đập mạnh vào nền cứng hay vật cứng.

Làm thế nào để biết có bị gãy xương đòn hay không ?

- Điều đầu tiên cần quan tâm đó là cơ chế chấn thương, nếu không có chấn thương rất ít khi bị gãy xương đòn. Ngay sau khi chấn thương, bạn sẽ thấy xuất hiện các triệu chứng như:

1. Đau khu trú ở vùng vai, đau tăng lên khi vận động

2. Sưng nề, bầm tím, biến dạng vùng vai. Trường hợp gãy di lệch nhiều có thể thấy đầu xương gãy lồi lên trên mặt da. Nếu gãy hở có thể thấy đầu xương chọc thủng qua da lộ ra bên ngoài.

3. Vai người bệnh thường xệ xuống và trong tư thế tay lành đỡ tay đau

4. Sờ nắn có thể thấy đau khu trú ở vùng xương gãy

5. Người bệnh không giơ được tay qua đầu

6. Gãy xương đòn ở trẻ em thường do đẻ khó, triệu chứng không điển hình nên khó phát hiện. Thường trẻ xuất hiện tình trạng không vận động được cánh tay bên gãy.

Đa số người bệnh sẽ gặp các triệu chứng trên. Tuy nhiên, khi bị gãy xương đòn kèm theo các biến chứng tổn thương mạch máu, thần kinh hay tổn thương phổi người bệnh có thể xuất hiện thêm các triệu chứng nguy hiểm khác như khó thở, hoa mắt chóng mặt, tê bì, không vận động được cánh tay nặng hơn có thể bị hôn mê dẫn đến tử vong.

Cần làm gì khi bị gãy xương đòn ?

1. Khi phát hiện người bệnh gãy xương đòn thì việc đầu tiên cần làm là sơ cứu đúng cách. Việc này sẽ giúp ích rất nhiều trong việc giảm đau đớn, lo lắng và phòng tránh các biến chứng xảy ra.

- Các bước cần làm như sau:

+ Động viên, trấn an tỉnh thần người bệnh

+ Nếu có vết thương chảy máu hay xương gãy lộ ra hay không. Nếu có thì dùng băng gạc hoặc khăn sạch băng kín lại

+ Kiểm tra toàn trạng người bệnh có dấu hiệu tổn thương mạch máu, thần kinh hay không.

+ Cố định xương gãy bằng nẹp chữ T, băng số 8 hoặc dùng vải treo tay.

2. Sau khi sơ cứu, bạn cần đưa người bệnh đến gặp bác sĩ ngay để được chẩn đoán và điều trị sớm. Việc trì hoãn hay tự chẩn đoán và điều trị sai cách có thể để lại các di chứng nghiêm trọng. Nguy hiểm hơn, nếu gãy xương đòn kèm biến chứng mà không được phát hiện sớm có thể để lại các biến chứng nguy hiểm, có thể ảnh hưởng tới tính mạng.

Chẩn đoán gãy xương đòn:

1. Chẩn đoán gãy xương đòn ở người lớn thướng khá đơn giản. Khi có nghi ngờ gãy xương bác sĩ sẽ khám và cho bạn chụp X quang hoặc CT-Scan để chẩn đoán xác định

- X quang xương đòn thẳng: có thể cơ bản xác định hầu hết các trường hợp gãy xương đòn

- CT-Scan: có thể được cân nhắc đối với các trường hợp kết quả phim X quang chưa rõ rang hoặc để kiểm soát các tổn thương phối hợp khác.

Điều trị gãy xương đòn ?

A. Gãy xương đòn được chia làm 3 nhóm:

- Gãy đầu trong chiếm khoảng 5%

- Gãy đầu ngoài chiếm khoảng 12-15%

- Gãy thân xương đòn là chủ yếu khoảng 80%. Trong hay gặp nhất là gãy 1/3 giữa xương đòn

B. Điều trị gãy xương gồm 2 phương pháp chính là điều trị bảo tồn và điều trị phẫu thuật

1. Điều trị bảo tổn hay điều trị không mổ:

- Phần lớn các trường hợp gãy xương có chỉ định điều trị bảo tồn và đem lại kết quả tốt. Chỉ định cho gãy thân xương đòn không di lệch hoặc di lệch ít.

- Mục tiêu điều trị là kiểm soát cơn đau, cố định xương gãy áp sát vào nhau cho đến khi liền xương.

- Các biện pháp cụ thể:

+ Chườm mát tích cực càng sớm càng tốt (Chú ý không chườm lên vết thương hoặc gãy xương hở). Chườm tích cực trong 3 ngày đầu giúp giảm đáng kể tình trạng đau và sưng.

+ Dùng các thuốc giảm đau thông thường như Paracetamol, NSAIDS

+ Bất động vai bằng các phương tiện cố định như túi treo tay, đai số 8 v.v.

- Ưu điểm của phương pháp này là đơn giản, dễ làm, chi phí thấp, tuy nhiên thời gian điều trị lâu từ 4-6 tuần, bệnh nhân thường rất bất tiện trong sinh hoạt và lao động hàng ngày.

2. Điều trị phẫu thuật:

- Chỉ định cho các trường hợp sau:

+ Gãy xương đòn di lệch hoàn toàn

+ Gãy xương đòn có đầu gãy di lệch ngay sát dưới da, có nguy cơ chọc thủng da, thường gặp ở gãy đầu ngoài xương đòn.

+ Gãy di lệch chồng ngắn > 2 cm

+ Gãy xương đòn phức tạp

+ Gãy xương đòn có biến chứng

+ Gãy hở xương đòn

+ Gãy xương đòn điều trị bảo tổn thất bại

Với ưu điểm nhanh chóng phục hồi vận động, sớm trở lại sinh hoạt, làm việc thì chỉ định phẫu thuật theo người bệnh hiện nay đang được áp dụng thường xuyên. Tại khoa CTCH-YHTT bệnh viện 199, với đội ngũ bác sĩ tâm huyết, có nhiều kinh nghiệm trong phẫu thuật điều trị gãy xương đòn đã phẫu thuật cho hàng trăm bệnh nhân gãy xương đòn đem lại kết quả tốt, sự hài lòng cho người bệnh.

Mổ kết hợp xương đòn cần chú ý những gì ?

Mổ kết hợp xương đòn không phải là một phẫu thuật lớn tuy nhiên bạn cần chấp hành nghiêm sự hướng dẫn của bác sĩ điều trị để quá trình phục hồi sau mổ được tốt nhất:

1. Những ngày đầu sau mổ cần tích cực chườm mát (chú ý tránh vị trí vết mổ) để giảm tình trạng đau và sưng nề.

2. Tập PHCN và vận động hợp lý. Hạn chế vận động mạnh vùng vai, không mang vác nặng trong 4-6 tuần sau mổ tránh gây các di lệch thứ phát ổ gãy ảnh hưởng đến quá trình liền xương.

3. Dùng thuốc và tái khám theo hướng dẫn của bác sĩ

4. Phương tiện xương đòn có thể được tháo sau 6 -12 tháng tùy vào tình trạng liền xương của người bệnh. Bạn cũng không cần tháo bỏ phương tiện kết xương nếu chúng không gây ra sự khó chịu cho cơ thể.

Cách phòng tránh gãy xương đòn ?