Một miếng thức ăn tưởng như rất bình thường cũng có thể gây tắc nghẽn đường thở, ngừng thở, ngừng tim chỉ trong vài phút. Ca cấp cứu tại Bệnh viện 199 vừa qua là một lời cảnh báo rõ ràng về mức độ nguy hiểm của hóc dị vật, đồng thời cho thấy giá trị của từng phút trong cấp cứu đường thở.

Khoảng 6 giờ sáng ngày 15/9/2026, một người bệnh nữ 71 tuổi đang ăn thì đột ngột xuất hiện sặc, khó thở, suy hô hấp, ngưng tim sau đó bất tỉnh. Người bệnh được đưa đến Khoa Khám bệnh – Cấp cứu, Bệnh viện 199 trong tình trạng rất nặng: hôn mê, da niêm mạc tím tái, không đáp ứng, không bắt được mạch cảnh và mạch bẹn, GCS 3 điểm. Qua kiểm tra đường thở, các bác sĩ phát hiện dị vật kích thước khoảng 4 x 5 cm tại vùng khoang miệng/họng, được ghi nhận nghi là phần thức ăn.

Trước tình huống ngừng tuần hoàn – hô hấp nghi do tắc nghẽn đường thở bởi dị vật, ê-kíp cấp cứu lập tức triển khai quy trình hồi sức. Đường thở được kiểm tra và khai thông, dị vật nhanh chóng được lấy ra; người bệnh được đặt nội khí quản, bóp bóng hỗ trợ hô hấp và tiến hành hồi sức tim phổi, đồng thời sử dụng thuốc cấp cứu theo chỉ định. Sau khoảng 15 phút hồi sức tích cực, mạch của người bệnh xuất hiện trở lại. Người bệnh được tiếp tục theo dõi, điều trị và chuyển đến đơn vị chuyên môn để tiếp tục xử trí.

BSCKI Đỗ Văn Tá cho biết: "Là bác sĩ cấp cứu nhiều năm làm việc trong môi trường hồi sức, điều đáng lưu ý nhất ở những ca hóc dị vật không chỉ nằm ở bản thân dị vật, mà là tốc độ đường thở bị tắc nghẽn và thời gian não cùng các cơ quan quan trọng bị thiếu oxy" .

Khi dị vật bít kín đường thở, người bệnh có thể nhanh chóng chuyển từ sặc, ho, khó thở → tím tái, mất ý thức → ngừng thở, ngừng tim. Khi đó, đây không còn là một tình huống “hóc thức ăn” thông thường mà trở thành một cấp cứu đe dọa tính mạng.

Ca bệnh tại Bệnh viện 199 cũng cho thấy sự phối hợp và phản ứng nhanh của ê-kíp cấp cứu có ý nghĩa quyết định. Nhận diện đúng nguyên nhân, ưu tiên khai thông đường thở, lấy dị vật và đồng thời hồi sức tuần hoàn – hô hấp là những bước cần được triển khai khẩn trương, liên tục.

Những thực phẩm miếng lớn, dai, cứng, trơn hoặc khó nhai, nếu ăn quá nhanh, vừa ăn vừa nói chuyện, cười đùa hoặc khi người ăn đang mệt, buồn ngủ… đều có thể trở thành nguy cơ.

Khi chứng kiến một người bị hóc dị vật, cần nhanh chóng đánh giá tình trạng và gọi cấp cứu, đồng thời thực hiện sơ cứu tắc nghẽn đường thở phù hợp với tình trạng người bệnh. Nếu người bệnh không thể nói, không thể ho hiệu quả, khó thở dữ dội hoặc tím tái, cần xử trí cấp cứu ngay. Khi người bệnh mất ý thức và không thở bình thường, cần bắt đầu hồi sức tim phổi và sử dụng máy khử rung tự động (nếu có), đồng thời gọi cấp cứu.

Ca cấp cứu tại Bệnh viện 199 một lần nữa nhắc chúng ta: hóc dị vật có thể xảy ra bất ngờ, nhưng hậu quả phụ thuộc rất lớn vào việc nhận biết và phản ứng trong những phút đầu tiên.