Thoát vị đĩa đệm có rất nhiều phương pháp điều trị như Đông y, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, điều trị thuốc hoặc phẫu thuật tùy vào giai đoạn bệnh.

Thoát vị đĩa đệm có rất nhiều phương pháp điều trị như Đông y, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, điều trị thuốc hoặc phẫu thuật tùy vào giai đoạn bệnh. Thay đổi tư thế sinh hoạt vận động, chế độ dinh dưỡng tập luyện hợp lý cũng góp phần cải thiện bệnh và giúp bảo vệ đĩa đệm tốt hơn. Bài tập Dr.McKenzie được hình thành khi Robin Mckenzie là một nhà vật lí trị liệu ở New Zealand, ông phát triển phương pháp trị liệu này vào năm 1960 khi ông nhận thấy các bệnh nhân của mình giảm đau rõ rệt khi được đặt trong tư thể duỗi lưng giúp họ giảm đau đáng kể và quay trở lại cuộc sống bình thường. Người đau thắt lưng dưới, thoát vị đĩa đệm có thể tham khảo, bài tập như sau.

Bài tập McKenzie

Mục đích: Trung tâm hóa vị trí đau ở vùng lưng. Nếu bệnh nhân đau từ thắt lưng, lan đến mông, đùi sau và bắp chân, thì mục tiêu là làm cho vị trí đau khu trú đến trung tâm ban đầu là lưng, mông, đùi sau … và cuối cùng chỉ còn lại đau khu trú ở vùng thắt lưng.

Bài tập 1: Nằm sấp thư giãn
Người bệnh nằm sấp, hai tay đặt dọc thân mình, đầu quay sang một bên, hít thở sâu vài lần sau đó nằm thư giãn, duy trì tư thế này trong 5 đến 10 phút.
Thực hiện 3-6 lần trong ngày, cũng có thể nằm tư thế này khi nghỉ ngơi.

Bài tập 2: Nằm sấp và duỗi thân ở tư thế chống trên hai khuỷu tay
Bắt đầu từ tư thế nằm như bài tập 1, đặt 2 khuỷu tay bên dưới vai, rồi duỗi thân và chống trên 2 khuỷu tay, hít thở sâu vài lần để cho các cơ vùng thắt lưng thư giãn hoàn toàn. Duy trì tư thế này trong 5 đến 10 phút hoặc lâu hơn nếu cảm thấy dễ chịu. Mỗi ngày tập 3-6 lần.

Bài tập 3: Duỗi thân ở tư thế nằm sấp chống trên hai bàn tay
Bắt đầu từ tư thế nằm như bài tập 1, đặt 2 bàn tay dưới vai, dần dần dùng lực 2 tay để nâng than mình lên trong giới hạn đau chịu được tạo nên một sự vòng thắt lưng, chú ý giữ cho khung chậu và cẳng chân áp sát trên sàn tập, duy trì tư thế này trong 5 đến 10 phút ( có thể dài hơn nếu bệnh nhân thấy dễ chịu, đau giảm, triệu chứng khu trú lại). Lúc đầu cần thực hiện dần dần, sau đó nâng dần mức độ ưỡn thân mình về phía sau đến mức có thể được. Mỗi lần tập, thực hiện bài tập này 10 lần, tập 3-6 lần trong ngày.

Bài tập 4: Duỗi lưng ở tư thế đứng
Đứng thẳng với 2 chân dạng nhẹ, đặt bàn tay chống hông với các ngón tay hướng ra phía sau. Ưỡn thân về phía sau càng nhiều càng tốt, chú ý giữ hai khớp gối thẳng khi làm động tác, giữ tư thế này trong 3 đến 10 phút rồi trở lại tư thế ban đầu. Cứ sau mỗi lần thực hiện thì cố gắng ưỡn người ra sau them một ít nữa để đạt dần đến mức tối đa.

Bài tập 5: Gập 2 chân ở tư thế nằm
Bệnh nhân nằm ngữa với hai đầu gối gập, hai bàn chân đặt sát trên sàn nhà hay mặt giường. Tiến hành gập 2 gối về phía ngực, dung hai bàn tay ôm hai đầu gối và kéo đầu gối về phía ngực càng nhiều càng tốt. Sau mỗi động tác, cố gắng tang dần mức độ gập đến khi gối chạm đến ngực. Trong khi làm chú ý không nâng đầu và không gập đầu vào thân, đồng thời không duỗi thẳng hai chân khi hạ thấp chân xuống khi làm động tác. Bài tập này nhằm mục đích điều trị sự co cứng cơ ở vùng thắt lưng và sự giảm khả năng gập cột sống. Nó nên được thực hiện thận trọng. Trong một lần tập, thực hiện từ 5 hoặc 6 lần, mỗi ngãy tập 3 đến 4 lần.
Bài tập này làm giảm sự ưỡn cốt sống do đó sau khi tập bài này thì phải thực hiện ngay bài tập 3 (để lấy lại độ ưỡn thắt lưng).

Bài tập 6: Gập lưng ở tư thế ngồi
Ngồi trên ghế với 2 chân dạng, 2 bàn tay đặt trên 2 đầu gối, gập than về phía trước, 2 tay duỗi thẳng đến khi chạm nền nhà thì quay về tư thế ban đầu. Thực hiện bài này, cứ sau mỗi lần lặp lại thì cố gắng gập thân thêm chút nữa đến khi đạt được gập tối đa. Bài tập này có thể thực hiện hiệu quả hơn bằng các ngồi gập thân về trước, dùng 2 bàn tay nắm lấy 2 cổ chân, kéo thân mình gập nhiều hơn.
Bài tập này nên áp dụng sau khi tập bài 5 một tuần mà hiệu quả, không gây đau. Lúc khởi đầu, mỗi lần tập chỉ nên tập 5 hoặc 6 lượt, mỗi ngày tập 4 lần.
Chú ý sau khi tập bài này phải thực hiện ngay bài tập 3.

Bài tập 7: Gập thân ở tư thế đứng
Người bệnh đứng thẳng, hai bàn tay để dọc thân, hai chân dạng. Cúi gập thân về trước, các ngón tay càng tiến gần đến 2 bàn chân càng tốt, rồi trở về tư thế ban đầu. Cứ sau mỗi lần tập bài này, cố gắng để gập thân càng nhiều càng tốt, tiến đến mức tối đa.
Bài tập này thực hiện sau khi bài tập 6 hai tuần mà hiệu quả, không gây đau. Khởi đầu, mỗi lần thực hiện lặp lại động tác 5-6 lượt. Mỗi ngày tập 1 đến 2 lần. Sau khi kết thúc bài tập này phải thực hiện ngay bài tập 3. Trong thời gian 3 tháng kể từ khi hết đau, không thực hiện bài tập này ở thời điểm 4 giờ đầu tiên trong ngày.

Chú ý:
- Nguyên lý: tập trung hóa điểm đau, đau tại lưng không lan xuống chân.
- Trong quá trình tập bệnh nhân tập một động tác hết đau mới sang động tác tiếp theo, tập đau lan xuống chân thì ngưng tập.

Nhìn chung các bài tập phương pháp Dr.Mckenzie rất dễ tập và thực hiện tại nhà. Tuy nhiên, một điều cần ghi nhớ là mỗi triệu chứng có thể là biểu hiện của rất nhiều bệnh khác nhau và tùy thuộc giai đoạn tiến triển bệnh sẽ có phương pháp điều trị tốt nhất cho nên người bệnh vẫn cần được thăm khám và tư vấn cụ thể từ các chuyên gia.
Được sự hổ trợ của các chuyên gia đầu ngành về thần kinh cột sống trên cả nước, hiện nay Bệnh viện 199 đã triển khai phẫu thuật các bệnh lý cột sống như thoát vị đĩa đệm, trượt, hẹp và chấn thương cột sống...Bệnh viện 199 được trang bị các phương tiện máy móc hiện đại hổ trợ hiệu quả cho khám phát hiện và điều trị các bệnh lý cột sống, một thế mạnh nữa của bệnh viện là chế độ tập luyện, phục hồi chức năng trước và sau phẫu thuật. Bệnh nhân được thăm khám tập luyện tại giường từ ngay sau phẫu thuật cho đến giai đoạn hồi phục bằng các trang thiết bị hổ trợ tiên tiến. Với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình khi đến với Bệnh viện 199 bệnh nhân sẽ được khám tư vấn và điều trị các bệnh lý về thần kinh cột sống đạt hiệu quả tốt nhất.

BS CKI. Nguyễn Văn Quốc
(Bàì viết có tham khảo tư liệu của quý thầy cô và đồng nghiệp)