Các phương pháp đo thính lực

Nghe và nói là những chức năng quan trọng trong cuộc sống, giúp con người giao tiếp, trao đổi thông tin một cách trực tiếp. Trong đó, nghe là tiền đề, nghe tốt sẽ giúp cho kỹ năng nói được hoàn thiện. Ở người phát triển ngôn ngữ nhờ nghe mà phân biệt các âm có ý nghĩa của tiếng nói với tiếng ồn của môi trường xung quanh. Khi khả năng nghe không được tốt thì không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nói mà còn gây hậu quả nặng nề hơn, có thể làm thay đổi cả tính nết, trí tuệ của người đó, đặc biệt là trẻ em.


I. VÌ SAO CẦN PHẢI ĐO THÍNH LỰC


Hiện nay, ước tính có khoảng 7,5 triệu trẻ em dưới 5 tuổi bị suy giảm thính lực, phần lớn (trên 80%) gặp ở các nước đang phát triển.Trong số 70 triệu trẻ sơ sinh hàng năm ở Sub-Saharan của Châu Phi và phía Nam Châu Á, khoảng 420.000 hoặc 6/1000 trẻ sinh ra có thể có các vấn đề về thính giác không hồi phục hoặc suy giảm thính lực khởi phát sớm so với dưới 28.000 hoặc 2/1000 trẻ sinh ra ở các nước phát triển. Nếu không được phát hiện kịp thời và can thiệt thích hợp, những trẻ này sẽ không hình thành được trung tâm ngôn ngữ trong não và không nói được. Điều này ảnh hưởng đến sự phát triển tinh thần và thể chất cũng như tâm sinh lý của trẻ.

Để kết luận sức nghe cũng như mức độ tổn thương của hệ thần kinh thính giác chúng ta không thể dựa vào một thăm dò chức năng thính giác nào mà phải phối hợp nhiều phương pháp khác nhau. Mỗi phương pháp đánh giá một phần khác nhau trong hệ thống thính giác và nó hỗ trợ bổ sung cho nhau trong việc đưa ra một bức tranh tổng thể nhất về mức độ mất sức nghe và vị trí tổn thương của cơ quan thính giác.

Các phương pháp đo thính lực bao gồm đo thính lực khách quanđo thính lực chủ quan.

II. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐO THÍNH GIÁC KHÁCH QUAN

Đo thính lực tại bệnh viện 199
Bệnh nhân được đo thính lực tại Khoa Tai mũi họng - Bệnh viện 199

Các phương pháp đo khách quan là các phương pháp đo không cần sự hợp tác tham gia của người được đo. Tuy nhiên, ở trẻ em yêu cầu trẻ phải nằm yên, không quấy khóc , 1 số phương pháp chỉ có thể thực hiện được khi trẻ ngủ.

a) Đo nhĩ lượng đồ (Tympanometry)


b) Đo phản xạ cơ bàn đạp (stapedial reflex)

=> Cả 2 phương pháp này giúp bác sĩ đánh giá chức năng của hệ thống tai giữa góp phần chẩn đoán vị trí tổn thương trên bệnh nhân nghe kém.


c) Đo âm ốc tai (otoacoustic emission):

Phương pháp này giúp bác sĩ đánh giá chức năng của các tế bào lông bên trong ốc tai.


d) Đo điện thính giác thân não (Auditory brainstem response):

Phương pháp đo thính lực này giúp bác sĩ đánh giá chức năng dẫn truyền của đường thính giác sau ốc tai cũng như ước lượng được ngưỡng nghe (estimated hearing level) của trẻ. Ở trẻ em đây là 1 phương pháp rất quan trọng giúp chẩn đoán ngưỡng nghe (thính lực đồ) của trẻ. Tuy nhiên để thực hiện phương pháp này trẻ cần phải ngủ tự nhiên hoặc 1 số trường hợp cần phải gây mê cho trẻ ngủ mới đo được. Việc đọc và phân tích kết quả cần phải có chuyên gia có kinh nghiệm.

e) Đo ASSR (Auditory steady state response):

Đo đáp ứng thính giác trạng thái ổn định. Giúp xác định ngưỡng nghe của trẻ trong trường hợp nghi ngờ giảm thính lực mức độ nặng và sâu.


III. CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐO CHỦ QUAN

Khám tai chủ quan

Các phương pháp đo thính lực chủ quan cần phải có sự tham gia và hợp tác của trẻ. Nếu trẻ hợp tác tốt, kết quả sẽ rất có giá trị vì đây chính là thính lực đồ thật sự của trẻ, đáp ứng thật sự của trẻ với môi trường âm thanh xung quanh. Tùy theo lứa tuổi, tùy theo sự phát triển về trí tuệ của trẻ bác sĩ sẽ chỉ định các phương pháp đo khác nhau:


a) Đo thính lực hành vi quan sát (Behavioral observation audiometry):

Phương pháp này áp dụng cho trẻ từ 0 đến 6 tháng tuổi, sự thay đổi hành vi bú khi nghe âm thanh sẽ giúp bác sĩ đánh giá được sức nghe của trẻ.


b) Đo thính lực hành vi có tăng cường hình ảnh (Visual reinforcement audiometry):

Đánh giá sự đáp ứng với âm thanh qua hành vi quay đầu về hướng phát ra âm thanh có hỗ trợ hình ảnh vui nhộn để kích thích trẻ. Phương pháp này được áp dụng cho trẻ từ 6 tháng đến 24 tháng tuổi.

c) Đo thính lực đồ chơi (Conditioned play audiometry):

Phương pháp này áp dụng cho trẻ từ 24 tháng đến 6 tuổi.

d) Đo thính lực đơn âm (Conventional pure tone audiometry):

Thường được áp dụng cho trẻ trên 6 tuổi.

Tóm lại

Với các nghiệm pháp thăm do chức năng thính giác khách quan khác nhau giúp các nhà lâm sàng có thể đánh giá sức nghe của bệnh nhân khách quan hơn, chính xác bổ sung cho các thăm dò dựa nhiều vào chủ quan của bệnh nhân. Ứng dụng các nghiệm pháp thăm dò này vào trong sàng lọc khiếm thính ở trẻ sơ sinh, phát hiện sớm mức độ nghe kém và vị trí tổn thương cơ quan thính giác để có thái độ xử trí hợp lý và kịp thời.
Cần phối hợp nhiều phương pháp thăm dò thính lực khách quan khác nhau để có thể có kết quả chẩn đoán chính xác nhất giúp điều trị hiệu quả và phục hồi chức năng hiệu quả cho người bệnh.

KHOA TAI MŨI HỌNG, BỆNH VIỆN 199